تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۵/۱۳ ۰۲:۱۷ |
کد خبر: ۳۹۵۱۵۸

سرمقاله روزنامه دنياي اقتصاد/ امتياز عقب‌ماندگي

 « امتياز عقب‌ماندگي » عنوان يادداشت روز روزنامه دنياي اقتصاد به قلم دکتر فرخ قبادي است که مي‌توانيد آن را در ادامه بخوانيد

 « امتياز عقب‌ماندگي » عنوان يادداشت روز روزنامه دنياي اقتصاد به قلم دکتر فرخ قبادي است که مي‌توانيد آن را در ادامه بخوانيد: 

کشور ما در يک بزنگاه تاريخي قرار گرفته است. بعد از سال‌ها تحريم خارجي و سياست‌هاي روزمره، مصلحت‌انديشانه و گاه تناقض آميز داخلي، اکنون چشم‌اندازي روبه‌روي ما قرار گرفته که مي‌تواند نويدبخش آينده‌اي روشن باشد. بي‌ترديد تحريم‌ها تنها مشکلات اقتصاد کشور ما نبوده‌اند، اما ناتواني در توليد و صادرات بيشتر نفت و گاز، دشواري نقل و انتقال پول، افزايش هزينه واردات کالا و بي‌ميلي يا ناتواني اغلب کشورهاي جهان در انجام معاملات تجاري با ما قطعا اقتصاد ما را در تنگنا قرار داده بود.
حالا قرار است اين شرايط تغيير کند و اگر راست‌گرايان آمريکايي و دلواپسان داخلي بگذارند، اقتصاد ما به شرايطي کم و بيش عادي باز خواهد گشت. در اين حالت ديگر توپ در زمين خودمان است. خودمان بايد تصميم بگيريم که از اين فرصت تاريخي استفاده کنيم و اقتصاد کشور را به سمت جايگاهي که سزاوار آن است به حرکت درآوريم يا فرصت‌هاي پيش رو را با سهل‌انگاري، بي‌خيالي و مناقشات ناشي از منافع شخصي و جناحي از دست بدهيم. صورت مساله روشن است. کشورهايي را سراغ داريم که تا 35 سال پيش توليد ناخالص داخلي شان تقريبا نصف ايران بود و اکنون آن را به چهار برابر ما رسانده‌اند. کشورهاي ديگري را سراغ داريم که در آن زمان هم رديف ما يا اندکي عقب‌تر از ما بودند و اکنون تقريبا همه شاخص‌هاي عقب‌ماندگي را پشت‌سر گذاشته و به جرگه اقتصادهاي پيشرفته يا به مرز آن رسيده‌اند. هيچ يک از اين کشورها «ابرقدرت» انرژي هم نبودند که ما هستيم.
کليد موفقيت آنها رشد اقتصادي سريع و پيوسته بوده است. تفاوت‌هاي اندک در نرخ رشد اقتصادي، در طول زمان، به تفاوت‌هاي چشمگير در توليد سرانه و سطح زندگي شهروندان منجر مي‌شود. اقتصادي که با 2 درصد در سال رشد مي‌کند، بعد از 40 سال، توليد ناخالص داخلي آن 2/ 2 برابر مي‌شود. با نرخ رشد سالانه 6 درصد، اين افزايش نزديک به 5 برابر مي‌شود و با رشد سالانه 8 درصد به بيش از 10 برابر مي‌رسد. با رشد سالانه 10 درصدي، افزايش به بيش از 20 برابر مي‌رسد و اين آخري همان معجزه‌اي است که در چين به وقوع پيوست.
اما آيا رشد 8 يا 10 درصدي براي اقتصاد ما دست يافتني است؟ بي‌ترديد در نبود يک استراتژي جامع توسعه‌اي، با سياست‌هاي مصلحت‌انديشانه و عوام‌پسندانه، با تداوم تنش با جهانيان و فساد گسترده‌اي که عمدتا از همين آبشخور تغذيه مي‌کند، رشد 8 درصدي به رويايي دست نيافتني مي‌ماند. اما هيچ يک از اينها بلاي آسماني نيستند که بر سر ما نازل شده باشند و در برطرف ساختن يا اصلاح آنها کاري از دست ما بر نيايد. نابساماني‌هاي امروز دستپخت خودمان است و خودمان هم از امکانات لازم براي سر و سامان دادن به امور برخورداريم. اگر در بهره‌گيري از اين امکانات کوتاهي کنيم، هيچ کس جز خودمان مقصر نيست. تاوان ناکامي‌هاي احتمالي را البته همه شهروندان خواهند پرداخت، اما در وهله نخست، اين متوليان اقتصاد و سياست‌گذاران امروز ما هستند که پاسخگوي آيندگان براي غفلت در بهره‌برداري از اين فرصت تاريخي خواهند بود.
در اين ميان يک عامل مهم به نفع ما کار مي‌کند، عاملي که «امتياز عقب‌ماندگي»ناميده شده است. امتياز عقب‌ماندگي مي‌تواند در توسعه اقتصادي همه کشورهايي که ديرتر از کشورهاي صنعتي پيشرفته امروزي، گام در راه توسعه اقتصادي گذاشته‌اند، نقشي اساسي ايفا کند. همين عامل است که دستيابي به نرخ‌هاي رشد بسيار بالاتر از کشورهاي صنعتي را براي «دير‌آمدگان» ميسر مي‌سازد. قبل از سده هجدهم ميلادي، ميانگين رشد درآمد سرانه در غرب نيم درصد در سال بود. در سده نوزدهم اين رقم به يک درصد و در سده بيستم به 2درصد در سال رسيد. به بيان ديگر قبل از سده هجدهم حدود 1400 سال طول کشيد تا درآمد سرانه در اروپا دو برابر شود. در سده نوزدهم زمان دو برابر شدن درآمد سرانه در اروپا به 70 سال و در سده بيستم به 35 سال کاهش يافت.
پايه و اساس رشد مستمر و پايدار در اقتصاد‌هاي صنعتي، جريان مداومي از اختراعات و ابداعات تکنولوژيک بوده است. قبل از انقلاب صنعتي (در اوايل سده نوزدهم ميلادي)، پيشرفت‌ در فناوري عمدتا از تجربيات روزمره صنعتگران و کشاورزان ناشي مي‌شد. با وقوع انقلاب صنعتي، ابداعات ناشي از تجربه جاي خود را به ابداعات ناشي از مطالعات ميداني و متعاقب آن به آزمايش‌هاي علمي در آزمايشگاه‌ها داد. انقلاب صنعتي در عين حال ساختارهاي صنعتي، اقتصادي و اجتماعي را نيز تغيير داد و با پيشرفت‌هاي فناوري هماهنگ ساخت. نکته مهم اين است که همه اين تغييرات به‌تدريج و در طول چند سده اتفاق افتادند.
در کشورهايي که در سده بيستم قدم به جاده پيشرفت گذاشتند، تغييرات يادشده نياز به طي اين زمان طولاني نداشت. چين يک نمونه از اين کشورها است. به نوشته يک اقتصاددان صاحبنام چيني «در کشورهاي پيشرفته و ثروتمند امروزي، ابداعات تکنولوژيک و ارتقاي سطح بنگاه‌هاي صنعتي نيازمند سرمايه‌گذاري‌هاي سنگين و پر خطر (ريسکي) در تحقيق و توسعه (R&D) است؛ زيرا در اين کشورها فناوري و صنايع در مرزهاي پيشرفت جهاني قرار دارند. سواي اين، نوآوري‌هاي ساختاري که براي تجاري‌سازي موفقيت‌آميز فناوري‌ها و صنايع جديد ضرورت دارند، اغلب از طريق فرآيندي پرهزينه، مبتني بر آزمون و خطا و به‌صورت تدريجي و تکاملي محقق مي‌شوند. برعکس، کشوري که ديرتر پا در جاده توسعه مي‌گذارد، مي‌تواند با ريسک و هزينه کمتر، فناوري‌ها، صنايع و نهادها را از کشورهاي پيشرفته نسخه‌برداري کند (به عاريه بگيرد) و بالقوه قادر شود با نرخي چند برابر سريع‌تر از کشورهاي صنعتي، رشد اقتصادي را تحقق بخشد. «دير‌آمدگان» مي‌توانند براي چندين دهه اين نرخ‌هاي رشد چند برابري را ادامه دهند و آنقدر پيش روند تا تفاوت درآمدي آنها با کشورهاي صنعتي از بين برود يا به شدت کاهش يابد. چين کشوري بوده که در تلاش براي ابداعات تکنولوژيک و تحولات ساختاري از امکانات بالقوه امتياز عقب‌ماندگي بهره‌برداري کرده است.»
امکانات بالقوه بهره‌برداري از «امتياز عقب‌ماندگي» در دسترس ما نيز هست. هيچ دليلي وجود ندارد که ما هم نتوانيم رشد 8 درصدي يا بيشتر را تجربه کنيم. به شرط آنکه قدر فرصت پيش‌رو را بدانيم، زمينه‌هاي ورود فناوري پيشرفته را فراهم سازيم، استراتژي توسعه مشخصي (ترجيحا آزموده شده، با رعايت ملاحظات بومي) را تدوين کنيم، فضاي کسب‌و‌کار را تا حد ممکن براي سرمايه‌گذاري‌هاي مولد مساعد سازيم، با اصلاح قوانين و مقررات توليد محور، راه را براي ورود سرمايه‌گذاري‌هاي مستقيم خارجي (ترجيحا با مشارکت بنگاه‌هاي داخلي) هموار کنيم و مبارزه با فساد را جدي بگيريم. همه اينها نيازمند تنش‌زدايي با جهان و تسهيل بهره‌برداري از موهبت‌هاي خدادادي و کم‌نظيري است که کشور ما از آن برخوردار است. موهبتي که نه چين، نه «ببرهاي آسيايي» و نه ديگر کشورهايي که در آستانه پيوستن به جهان توسعه يافته هستند، از آن برخوردار بوده‌اند.

دانلود فایل مرتبط با خبر :
Share
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی :(اختیاری)پست الکترونیک :(اختیاری)
نظر شما :    
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۴ + ۲ ارسال
395158