تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۴/۲۸ ۱۳:۲۱ |
کد خبر: ۳۸۹۳۸۲

هنری اصیل

فرش دستباف کردستان

فرش دستباف به عنوان یکی از صنایع دستی کردستان در حالی سال‌های نه چندان دور اعتباری داشته که امروز به واسطه بی‌توجهی‌ها و برنامه‌ریزی بهتر رقبا در حسرت نام و نشان گذشته خود است.

کردستان یکی از مهدهای صنایع دستی کشور محسوب می شود که فرش دستباف این استان آوازه جهانی دارد و با سرمایه گذاری بر روی این بخش می توان به ایجاد درآمد، اشتغالزایی و رونق اقتصادی استان کمک شایانی کرد.

فرش دستباف استان کردستان به دلیل استفاده از مواد اولیه مرغوب و بومی در سالهای نه چندان دور اعتباری جهانی داشت و هنوز هم فرش های اصیل دستباف این استان در بازارهای مختلف جهانی اعتبار دارند.

استان کردستان به واسطه شرایط مختلف جغرافیایی و اجتماعی مهد صنایع دستی بوده و این موضوع تا جایی پیش رفته که مردم ساکن در این استان در گذشته های نه چندان دور تمامی مایحتاج خود را تولید کرده و فرش دستباف نیز یکی از مهمترین تولیداتی بود که حتی در بعضی از مواقع باعث آوازه و شهرت این استان در جهان شد.

فرش کردستان بیشترین شهرت خود را مدیون بافندگان سنندجی و بیجاری است و در حال حاضر دارای طرح های معتبر و رنگ های متنوعی است که اصالت آنها را مشخص می کند.

از قدمت و تاریخ اولیه فرشبافی در استان کردستان اطلاعات دقیقی وجود ندارد اما به اعتبار قالی های موجود در موزه فرش ایران و گالری های اروپایی و آمریکایی می توان قدمت فرشبافی در استان را طولانی دانست و امروز کردستان بیشترین شهرت خود را مدیون بافندگان شهرهای بیجار و سنندج است.

قالی هایی که طی سده های چهارده هجری شمسی در این منطقه بافته شده اند از شاهکارهای فرشبافی در کشور به شمار می روند که البته انجام مطالعاتی جامع و کامل در این خصوص یکی از نیازهای این حوزه است که باید هر چه سریعتر مورد توجه مسئولان و متولیان امر صنایع دستی قرار گیرد.

فرشهای استان کردستان در سه سبک متفاوت بافته می شدند که هر سبک برگرفته از ویژگی ها و شرایط خاص منطقه بوده و به همین دلیل تنوع در رنگها و نوع بافتها نیز متفاوت است و از جمله سبکهای فرشهای دست بافت در استان کردستان می توان به سنه، بیجار و افشار اشاره کرد.

سبک فرش دستباف «سنه» که نام قدیمی شهر سنندج است و بیشتر در این شهر و روستاهای اطراف آن مورد استفاده قرار می گرفته دارای ساختار متنوع و در نگاره ها و فرم شناسی بوده و بافت برخی طرحهای خاص نظیر انواع نقشهای «ماهی درهم» رواج داشته است در کنار این طرح می توان به طرحهای دیگری از جمله «جقه چارگی»، «جقه هشت پر»، «گل وکیلی»، «گل و بلبل»، «گل میرزا علی» و «جقه چهارپر « اشاره کرد.

سبک «بیجار» از جمله دیگر سبکهای تولید فرش دستباف در استان کردستان به شمار می رود که این سبک بیشتر در شهرها و روستاهای اطراف شهرستان های بیجار و قروه بافته می شد و به دلیل کیفیت بالا امروز نیز این سبک در کشور دارای شهره است و همچنان مورد توجه مصرف کنندگان نیز قرار می گیرد و از جمله طرحهای مهم این سبک می توان به نقوش «ماهی درهم»، «مراتی»، «لچک و ترنج شاه عباسی»، «انواع گل فرنگ مستوفی» و «دهان اژدر» اشاره کرد.

سبک «افشار» نیز از جمله دیگر سبکهای فرشبافی در استان کردستان بوده که بیشتر در شهرستان های سقز، دیواندره و بانه رواج داشته و در طرحها و نقشهای مختلف دارای تنوع جذابی بوده که مواد اصلی مورد نیاز برای استفاده در این نوع فرشبافی کاملا بومی منطقه و در اندازه و قطع نیز دارای تنوع بسیار زیادی بوده است.

سالانه ۵۰۰ هزر متر مربع فرش در سنندج تولید می شود

رئیس خانه فرش استان کردستان در گفتگو با خبرنگار مهر عنوان کرد: سالانه ۵۰۰ هزار مترمربع فرش در کارگاه فرش بافی سنندج تولید می شود و بازار هدف اصلی تولیدات نیز کشور ایتالیا است.

اشرف رستم پور اظهار داشت: در حال حاضر ۸۵ هزار کردستانی در حوزه فرش دستباف فعالیت دارند که از مجموع این تعداد ۲۲ هزار و ۵۰۰ نفر از این تعداد تحت پوشش بیمه ‌های تامین اجتماعی قرار دارند.

وی بیان کرد: کردستان در حوه فرش دستباف یکی از برندهای جهانی است و ظرفیت های لازم را هم دارد و باید مسئولان در این حوزه به صورت جدی تر ورود پیدا کنند.

تولید فرش دستباف

رستم پور یادآور شد: تلاش در راستای شناسایی و ساماندهی فرشبافان واقعی از مهم ‌ترین اولویت‌ های خانه فرش استان است و در این راستا نیز سامانه و نرم‌ افزار لازم تعریف شده است.

وی ادامه داد: کاهش حمایت دولت از فرش مشکل بزرگی در رکود این صنعت است و انتظار می رود که مسئولان حمایت بیشتری از این حوزه داشته باشند.

رئیس خانه فرش استان کردستان گفت: متاسفانه حمایت دولت از صنعت فرش در سطح کشور کاملا حذف شده و این روند نیازمند بازنگری جدی است.

رستم پور اظهار داشت: لیزینگ فرش از جمله مباحثی است که متاسفانه مورد بی‌ مهری قرار گرفته و برای رفع مشکلات واحدهای تولیدی باید در بحث بازاریابی و سایر حمایت‌ ها نیز دولت ورود پیدا کند.

وی بیان کرد: متاسفانه کشورهای رقیب در حوزه فرش برنامه ریزی های خوبی را داشته اند و بازارهای جهانی را با مدیریت درست به خود اختصاص داده اند.

رستم پور یادآور شد: در حال حاضر کشور ترکیه با شناسایی نیازهای کشور روسیه میلیون‌ ها دلار فرش را به بازار این کشور عرضه می ‌کند و این یک تهدید برای فرش دستباف و اصیل ایران است.کشورهای رقیب در حوزه فرش برنامه ریزی های خوبی را داشته اند و بازارهای جهانی را با مدیریت درست به خود اختصاص داده اند

رستم پور اظهار داشت: حمایت از تولیدکنندگان فرش سنندج، پرداخت تسهیلات کم ‌بهره به واحدهای تولیدی فرش و سایر برندهای استان می ‌تواند در پویایی و توسعه این حوزه نقش بسزایی داشته باشد.

رئیس خانه فرش استان کردستان بیان کرد: قیمت تمام شده هر متر مربع فرش در سال ۹۴ حدود ۵۰ میلیون ریال بوده و بر اساس سفارش مشتریان ظرفیت تولید فرش در ابعاد و اندازه ها و شکل های مختلف در کارگاه های استان کردستان وجود دارد که متاسفانه از این ظرفیت ها بهره برداری نمی شود.

رستم پور از دولت خواست با حمایت از بافندگان فرش زمینه ایجاد اشتغال را در سطح شهرها و روستاهای کشور فراهم کند و تاکید کرد با ۱۰۰ میلیون ریال تسهیلات بانکی می توان در حوزه فرش دستباف یک شغل ایجاد کرد در حالی که در حوزه صنعت با یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون ریال می توان یک شغل ایجاد نمود و این نشان می دهد فرش دستباف ظرفیت بسیار خوبی برای ایجاد اشتغال است.

وی یادآور شد: در حال حاضر متاسفانه مسئوولان از پتانسیل فرش دستباف غافل هستند در حالی که در کردستان به دنبال رفع بیکاری و ایجاد اشتغال هستند و به راحتی می توانند با سرمایه گذاری در این حوزه به اهداف خود برسند.

طرح و بافت متنوع از ویژگی های فرش کردستان است

کارشناس فرش در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: طرح، بافت و استفاده از مصالح و مواد اولیه مرغوب از جمله ویژگی های اصلی و قابل توجه فرشهای تولیدی در استان کردستان است.

سعید نظری افزود: مصالح مرغوب مورد استفاده در ساخت و تولید سبک های مختلف فرش دستباف در استان کردستان شامل «چله و پو طبیعی» و استفاده از «پشم و رنگ طبیعی» برگرفته از گیاهان و رنگ برگ درختان در این منطقه در سالهای گذشته باعث شده بود که شفافیت و همچنین رنگ و روی فرشهای استان جذابیت خاصی داشته و مشتریانی در کشور و سایر نقاط جهان داشته باشد.

وی بیان کرد: یکی دیگر از ویژگی های فرش دستباف تولیدی در استان کردستان طرحهای مورد استفاده در آن است و اکثر طرحهای تولید فرش دستباف در استان تکرار شونده بوده و با توجه به این ویژگی امکان تقلب در تولید آن کاهش پیدا می کرده و از سوی دیگر باعث جذب مخاطب و مشتری می شد.

نوسان در بازار باعث افزایش قیمت مواد اولیه می شود

گلاله محمدی فرشباف سنندجی که حدود ۱۰ سال است در این رشته فعالیت می کند، از عدم حمایت های دولتی گلایه داشت و به خبرنگار مهر گفت: مهم‌ ترین مشکلات کارگاه ‌ها و مجتمع‌ های تولیدی فرش در کردستان سرمایه در گردش و نبود نقدینگی برای تقویت و توسعه بخش تولید است.

نمایشگاه فرش دستباف اردبیل

وی با بیان اینکه متاسفانه امروز در کنار مشکلات مالی در حوزه مواد اولیه نیز ما با مشکلاتی مواجه هستیم، عنوان کرد: در این بخش نیز متاسفانه به دلیل نوسان در بازار امکان تهیه مواد اولیه مرغوب وجود ندارد و این مشکل نیز باعث شده است تا در شرایطی فرش دستباف کردستان کیفیت لازم را نداشته باشد.

مرگ تدریجی فرش دستباف در کردستان

یکی دیگر از بافندگان فرش دستباف استان کردستان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: هر روز صبح به عشق افزودن تارو پودی جدید و گلی دیگر پای دار قالی می نشینم و از این کار لذت می برم.

کبری معصومی افزود: وقتی می ‌دیدم که امروز چند رج بیشتر از دیروز بافته‌ ام و با همین چند رج یکی دیگر از نقش ‌های زیبا مثل حوض و حتی ماهی ‌های آن پیدا می ‌شد و ظرافت فرش چند برابر می شد.

وی بیان کرد: در گذشته یکی از دلایل فرشبافی شاید اقتصادی بود و دلایل اصلی آن نیاز و خواسته خود زنان بود چرا که بافت فرش با روح و جسم زنان کرد عجین شده بود.

این بافنده میان سال یادآور شد: امروز سال ‌های زیادی از آن ایام می ‌گذرد و این گذشت زمان ذره ‌ای از انگیزه ‌ام برای بافتن طرح و نگار فرش کم نکرده است چون با هر گره ‌ای که از قالی می ‌بافم گره‌ هایی در زندگیم را به دست فراموشی می ‌سپارم.

معصومی ادامه داد: بیشتر فرش ‌های بافته شده ‌ام نقشه بیجار بوده و برای کسی مثل من جدا شدن از دار قالی کار سخت و دشواری است و ترجیح می‌ دهم تا زمانی که توانایی داشته باشم به این حرفه بپردازم.

وی گفت: متاسفانه به دلیل مشکلاتی که فرشبافی برای فرد دارد امروزه استقبال بسیار کم و حتی ناچیزی از آن می ‌شود و فرش بافی به دلیل نبود بازار عرضه و سختی کار بافنده ندارد و ارزش اقتصادی آن نیز زیاد بالا نبوده و بیشتر سود آن به جیب دلالان فرش می ‌رود و همین امر از ارزش این حرفه کاسته است.

بافنده فرش سنندجی اظهار داشت: در گذشته خانه‌ ای را نمی‌ توانستی بدون دار قالی ببینی و تمام زنان خانه ‌دار از این حرفه استقبال کرده و به نوعی خود را سرگرم این کار می ‌کردند و نزدیکی ‌های غروب که زمان استراحت آنان بود با عشق و لذت به کارهای تمیز کاری و مرتب کردن خانه می ‌پرداختند.

یکی از دلایل بی ‌رونق شدن فرش کردستان وجود تابلو فرش ‌هایی است که از تبریز وارد کردستان می ‌شودمعصومی افزود: متاسفانه فرش کردستان رونق گذشته خود را از دست داده و مورد بی ‌مهری قرار گرفته و دیگر مثل گذشته کسی فرش کردستان را خریداری نمی ‌کند و شاید هم صادر نمی‌ شود.

وی بیان کرد: یکی از دلایل بی ‌رونق شدن فرش کردستان وجود تابلو فرش ‌هایی است که از تبریز وارد کردستان می ‌شود.

فرش باف سنندجی یادآور شد: با وجود دستمزدی که بابت این نوع فرش به قالی بافان کردستانی داده می ‌شود دیگر هیچ کس حاضر به بافت فرش کردستان نیست و در دو سال اخیر فرش کردستان نسبت به گذشته بیشتر از رونق افتاده است.

معصومی ادامه داد: نامرغوب بودن نخ برای بافت فرش کردستان از دیگر مشکلات پیش روی صنعت فرش دستباف است.

وی گفت: همچنین ناتوانی بافندگان کردستانی به دلیل بالا رفتن سن یکی دیگر از دلایل بافته نشدن فرش کردستان است و زنان جوان کردستانی دیگر حاضر به فرش بافی نیستند و ترجیح می‌ دهند تابلو فرش تبریز را با دستمزد مناسب انجام دهند و مدت‌ ها وقت خود را برای بافت فرش کردستان تلف نکنند.

هر چند که خود بافندگان و حتی متولیان از روزهای ناخوش فرش کردستان سخن به میان می آورند ولی در کنار این مهم باید در نظر داشت که در صورت برنامه ریزی مناسب دولت می توان برای احیای این نام و نشان اقدام کرد.

کردستان روزگاری نه چندان دور یکی از استانهای برتر در حوزه فرش دستباف بوده، هر چند امروز این عنوان و نشان را در اختیار ندارد ولی بدون شک می توان بر اساس آن سابقه ارزشمند برای رونق این هنر - صنعت گامهای جدی برداشت.

خبرنگار: سرور احمدی

منبع: مهر

دانلود فایل مرتبط با خبر :
Share
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی :(اختیاری)پست الکترونیک :(اختیاری)
نظر شما :    
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۸ + ۱۴ ارسال
389382