تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۵/۱۰ ۰۱:۴۰ |
کد خبر: ۳۸۸۳۹۵

مسجد مکه شهر حیدرآباد در کشور هند+عکس

شهر حیدرآباد، مرکز ایالت آندراپرادش ، یکی از ۵ شهر بزرگ هند می باشد که سرکنسولی جمهوری اسلامی ایران ، در سال ۱۳۵۰، در این شهر برای رسیدگی به امور اتباع ایرانی مقیم که عمدتاً یزدی می باشند، تأسیس گردید. این شهر به جهات مختلف سیاسی ، فرهنگی ، تاریخی ، علمی و اقتصادی ، از شهرهای مهم هند و یکی از قطب های اقتصادی سیاسی در جنوب این کشور می باشد.

پایگاه خبری شباویز/ مسجد مکه  شهر حیدرآباد در کشور هند+عکس

پایگاه خبری شباویز/ مسجد مکه  شهر حیدرآباد در کشور هند+عکس

 

آشنایی با شهر حیدرآباد

شهر حیدرآباد، مرکز ایالت آندراپرادش ، یکی از 5 شهر بزرگ هند می باشد که سرکنسولی جمهوری اسلامی ایران ، در سال 1350، در این شهر برای رسیدگی به امور اتباع ایرانی مقیم که عمدتاً یزدی می باشند، تأسیس گردید. این شهر به جهات مختلف سیاسی ، فرهنگی ، تاریخی ، علمی و اقتصادی ، از شهرهای مهم هند و یکی از قطب های اقتصادی سیاسی در جنوب این کشور می باشد. سابقه 500 ساله حضور ایرانیان در این منطقه ، عامل مهمی در ایجاد تحولات سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی در جنوب هند شده است ، به طوری که امروزه هیچ مورخ و باستان شناسی نمی تواند بدون در نظر گرفتن نقش ایرانیان و پادشاهان مسلمان و شیعه مذهب ایرانی در این منطقه ، تصویر کامل و درستی از وضعیت گذشته و حال منطقه ارائه کند. اثرات این حضور تاریخی را می توان در معماری ، زبان ، فرهنگ ، هنر و دیگر ابعاد زندگی مردم جنوب هند، به خوبی مشاهده نمود. نکته قابل توجه در این حرکت تاریخی ، پیدایش حکومت هایی الهام گرفته از اندیشه های اسلامی است که به نوعی مبین اندیشه تمدن ساز اسلام است و برداشتی حکومتی از اسلام را به منصه ظهور رسانده است و این موضوع می تواند عاملی مهم ، برای تحقیق و مطالعه بیشتر در تاریخ این بخش از هند باشد. طی 15 سال گذشته توسعه شهر حیدرآباد در تمامی جهات ، سرعتی فزاینده یافته و این امر به علت توجه روزافزون شرکت ها و بنیادهای علمی و فرهنگی کشورهای مختلف ، به این منطقه است و هرساله تعداد زیادی از هیأت های سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی از کشورهای مختلف ، از جمله جمهوری اسلامی ایران، از این شهر بازدید می نمایند. علاوه بر ایران برخی کشورها نظیر فرانسه ، آلمان و انگلستان ، در این شهر دفاتر فرهنگی ، تجاری و بازرگانی دارند. از نظر اقتصادی ، این شهر یکی از منابع اصلی تهیه مواد دارویی کشورمان می باشد و طی سال های گذشته شرکت های فنّاوری اطلاعات و دیگر رشته های فنی در این حوزه ، نقش مؤثری در صدور خدمات فنی مهندسی به جمهوری اسلامی ایران داشته اند. طی سه سال گذشته، هیأت های اقتصادی و از جمله هیأت 20 نفره تجار اتاق بازرگانی مشهد، هیأت هایی از بازرگانان یزد، قم و دیگر استان ها، به این حوزه سفر داشته اند. در مجموع ، در سال های اخیر، روابط جمهوری اسلامی ایران با ایالت آندراپرادش در جنبه های مختلف افزایش چشمگیری داشته است .

آشنایی با ایالت آندراپرادش

ایالت آندراپرادش ، به مرکزیت حیدرآباد، از ایالات جنوبی هند محسوب می شود و در همسایگی ایالت های تامیل نادو در جنوب ، کارناتاکا در غرب و ماهاراشترا، مادیا پرادش و اوریسا در شمال بوده و خلیج بنگال در شرق آن واقع شده است . وسعت ایالت آندراپرادش 275068 کیلومتر مربع بوده و از این حیث ، پنجمین ایالت هند محسوب می شود. جمعیت تقریبی این ایالت نیز 79 میلیون نفر است که بر اساس آمار رسمی ، 13 درصد و بر اساس آمار غیررسمی 20 درصد آن مسلمان می باشند که از این تعداد حدوداً 400 هزار نفر شیعه هستند. جمعیت حیدرآباد نیز بالغ بر 7 میلیون نفر است که حدود 45 درصد آن مسلمان و 300 هزار نفر آن شیعه هستند. همچنین ایالت آندراپرادش ، از سه بخش تلنگانا، رایالاسیما و آندرای ساحلی تشکیل شده که حیدرآباد در بخش تلنگانا قرار گرفته است .

آب و هوا و پوشش گیاهی

ایالت آندراپرادش به دلیل مجاورت با خلیج بنگال ، گرم و مرطوب است و بخشی از سال ، در ماه های ژوئن ، جولای و اگوست ، باران های موسمی در منطقه می بارد که معمولاً خسارت زیادی را به دنبال دارد. این ایالت ، دارای سه فصل زمستان معتدل و مرطوب ، تابستان خشک، و فصل باران می باشد. حداکثر دما بین 23 تا 48 درجه و حداقل آن بین 13 تا 22 درجه تغییر می کند. یک چهارم کل مساحت ایالت ، از جنگل پوشیده شده و دارای درختان ساج ، انبه ، بامبو و دیگر گیاهان محلی می باشد.

وضعیت اقتصادی

کشاورزی ، دامداری و مرغداری ، بخش اصلی اقتصاد این ایالت را تشکیل می دهد. چهار پنجم تنباکوی هند، در ایالت آندراپرادش تولید می شود، ضمن اینکه این ایالت ، یکی از مناطق اصلی تولید برنج ، دانه های روغنی ، نیشکر، حبوبات و فلفل نیز هست . این ایالت دارای منابع معدنی مختلف ، از جمله طلا، الماس ، منگنز، آهن ، مس ، سرب ، روی ، زغال سنگ و پنبه نسوز می باشد. در این ایالت صنایع مختلفی ، از جمله صنایع کشتی سازی ، هواپیماسازی ، تجهیزات الکترونیکی ، ماشین سازی و داروسازی وجود دارد. همچنین این ایالت ، از قطب های فنّاوری اطلاعات هند محسوب می شود.

تاریخچه شهر حیدرآباد

در اواخر قرن شانزدهم میلادی ، محمدقلی قطب شاه ، ایرانی اهل همدان ، از سلسله شیعه مذهب قطب شاهیان دکن که بر منطقه وسیعی از این ناحیه هندوستان حکومت می کرد، تصمیم گرفت مرکز حکومت خود را از قلعه گلکنده (که امروز در بخش غربی حیدرآباد و بر فراز کوهی قرار گرفته ) به نزدیک ترین دشت در حاشیه رودخانه انتقال دهد و شهر جدیدی را که امروز حیدرآباد نام دارد، بنا نهاد. در سال 1687 میلادی ، این شهر جدید توسط لشکر اورنگ زیب ، امپراتور گورکانی هند فتح شد و حکومت قطب شاهیان به پایان رسید. در سال 1724 میلادی ، نظام الملک آصف جاه ، با استفاده از ضعف حکومت مرکزی ، منطقه تحت سلطه خود و از جمله آن حیدرآباد را مستقل اعلام نموده و سلسله نظام شاهیان حیدرآباد را بنیان گذارد که تا زمان استقلال هند در سال 1948 میلادی ، پابرجا ماند. در سال 1953 میلادی ، در تقسیمات کشوری جدید دولت هند، ایالت آندراپرادش به مرکزیت حیدرآباد، تشکیل شد. معماران ایرانی شهر حیدرآباد تلاش نمودند تا شهر حیدرآباد را مشابه شهر اصفهان بنا کنند و به همین خاطر نام دوم شهر حیدرآباد، اصفهان نو می باشد; زیرا سبک معماری اصفهان در آن مشاهده می شود. پس از فروپاشی حکومت گورکانیان در دهلی ، حکومت نظام شاهیان در جنوب هند (دکن ) مرکزی برای تجمع هنرمندان و دانشمندان و محل رونق و شکوفایی فرهنگ و هنرهای اسلامی شد. وجود معادن متعدد سنگ های قیمتی در این ناحیه ، ثروت بی حسابی را در اختیار حکومت نظام شاهیان در حیدرآباد قرار داد تا به راحتی بتوانند مشوق و حامی هنرمندان و دانشمندان باشند. در اوایل قرن 19 میلادی ، به دست نیروهای ارتش انگلیس ، پادگانی در خارج از شهر حیدرآباد برپا شد که به نام حاکم وقت سلسله نظام شاهی ، یعنی سکندرجاه ، آن را سکندرآباد نام گذاری کردند و به تدریج در اطراف این پادگان ، شهری به همین نام ایجاد گردید. امروزه هر چند دو شهر حیدرآباد و سکندرآباد، کاملاً به هم متصل شده اند، ولی هنوز هویت مستقل خود را حفظ کرده اند. حکومت نظام حیدرآباد، پس از استقلال هند نیز تا مدتی ادامه داشت و با تقسیم هند به دو کشور هند و پاکستان ، عثمان علی خان ، حاکم وقت سلسله نظام ، خود را هم پیمان پاکستان اعلام نمود، ولی به علت درگیری های قومی و نیز حمله نظامی دولت مرکزی هند، ناحیه تحت حکومت وی تصرف گردید و این ناحیه ضمیمه خاک هندوستان شده و حکومت نظام شاهیان برچیده شد. شهر 7 میلیون نفری حیدرآباد، به ویژه بخش قدیمی آن که در حاشیه رود موسی قرار دارد، با فرهنگ غنی و شکوفای اسلامی خود، چهره خاصی در میان شهرهای هندوستان دارد. بناهای عظیم و باشکوه اسلامی ، مساجد و بانوان محجبه این شهر، حکایت از عمق فرهنگ اسلامی در این شهر داشته و شهر حیدرآباد را به عنوان یک شهر اسلامی - ایرانی ، معرفی می کند.

روابط قطب شاهیان با پادشاهان صفوی

در قرن هفتم هجری قمری (قرن 13 میلادی )، پس از آنکه نواحی شمال هند ابتدا توسط سلطان محمود غزنوی و سپس به وسیله سلطان معزالدین محمد غوری ، به تصرف مسلمانان درآمد و قطب الدین آیبک با شکست پریتوی ، آخرین ماهاراجه دهلی ، سلسله سلاطین مسلمان دهلی را در پایتخت سرزمین افسانه ای هند مستقر کرد و راه حرکت مذاهب و تفکر اسلامی ، به سمت سرزمین های جنوبی و میانی شبه قاره هموار شد و در قرون بعد به تدریج حکومت های محلی اسلامی ، در نواحی جنوب و مرکزی هند تأسیس شد. این حکومت ها تماماً پیوندهای خونی و یا فکری و فرهنگی با جامعه ایرانی ، اسلامی و شیعی داشتند و بیشتر آنها در منطقه دکن متمرکز بودند. گفتنی است در گذشته به بخش جنوبی شبه جزیره هند، دکن گفته می شد و این بخش ، یک سرزمین مستقل به شمار می رفت . منطقه دکن ، شامل سرزمین های ماهاراشترا، کارناتاکا، تلنگانا و آندرا می شد که با توجه به تقسیمات ایالتی فعلی ، تقریباً 3 ایالت جنوب هند را شامل می شد. خاندان بهمنی ه، یکی از مهم ترین سلسله های حاکم در دکن بودند که از اعقاب علاءالدین حسن بهمنی افغان به شمار می رفتند و نسب خود را به بهمن ، پسر اسفندیار، از سلسله کیانیان ایران می رساندند و حدود 190 سال ، از 748 تا 934 قمری ، بر اکثر نواحی دکن فرمانروایی می کردند. خاندان بهمنی با علاقه فراوانی که به فرهنگ فارسی و عرفای ایرانی داشتند، بسیار کوشیدند که به حضور شاه نعمت الله ولی و خواجه شمس الدین حافظ شیرازی ، در دربار خود مفتخر گردند، اما توفیق نیافتند. این سلسله جشن ها و اعیاد ایرانی ، از جمله نوروز را با شکوه فراوان برگزار می کردند. یکی دیگر از حکومت های محلی که پیش از انقراض بهمنی ها، در اوایل قرن دهم هجری قمری در سرزمین فعلی دکن (که اینک ایالت آندراپرادش را شامل می شود) شکل گرفت و حدود 200 سال دوام آورد، سلسله قطب شاهیان بود که مرکز آن در قلعه گلکنده قرار داشت و مؤسس آن سلطان قلی همدانی بود که از همدان ایران و از ترک های بهارلو و از اعقاب قرایوسف و اسکندر، از پادشاهان قراقویونلو به شمار می رفت . وی همراه عمویش الله قلی ، به هند مهاجرت کرد و از سرداران بزرگ محمد شاه سوم بهمنی محسوب می شد و در سال 1463 میلادی موفق به دفع شورش منطقه تلنگانا در دکن شد. از این رو، چندی بعدی در سال 1518 میلادی ، همزمان با پادشاهی شاه اسماعیل اول صفوی با لقب قطب الملکی ، به سمت سوبه دار استقلال خود را در گلکنده اعلام و سلسله قطب شاهیان را تأسیس کرد. این سلسله تا سال 1687 میلادی دوام آورد. قلعه گلکنده روزگاری از شهرهای مشهور مشرق زمین و اطراف آن بود و از مراکز اصلی تولید و تجارت الماس و سنگ های گرانبهای هند به شمار می رفت و هم اکنون در شهر حیدرآباد واقع شده است . الماس کوه نور که اینک بر تارک تاج سلطنتی انگلستان می درخشد در سال 1556 میلادی ، از همین ناحیه به دست آمد که در آن تاریخ 787 قیراط وزن داشت . این الماس توسط میرزا محمد میرجمله ، وزیر مشهور ایرانی عبدالله قطب شاه ، به شاه جهان پادشاه گورکانی هند، تقدیم شد و در آنجا ماند و در سال 1738 میلادی به دست نادر رسید. بعد از آنکه خبر جلوس شاه اسماعیل صفوی ، بر تخت سلطنت ایران منتشر شد، سلطان قلی قطب شاه که او را مرشد زاده خود می دانست ، در خطبه نام مرشد خود را مقدم بر اسم خود گردانید و نام خلفای سه گانه را به تدریج از خطبه ساقط کرد. قطب شاهیان با توجه به سابقه قومیت و وطن دوستی و علایق مذهبی ، روابط بسیار نزدیکی با دربار ایران و شاهان صفوی برقرار نمودند و در برابر دشمنان از آنان یاری می خواستند. معروف ترین فرمانروای این سلسله ، محمدقلی قطب شاه پنجم بود که به مدت 32 سال حکومت کرد و زمان وی ، اوج بالندگی سلسله قطب شاهیان به شمار می رود. از مهم ترین اقدامات وی ، بنای شهر فعلی حیدرآباد در آغاز هزاره دوم هجری در نزدیکی قلعه گلکنده بود که اکنون پنجمین شهر مهم و بزرگ هند است . وی در دوران حکومت خود به ترویج زبان فارسی در منطقه دکن ، اهتمام ورزید و خود به زبان تلگو (زبان محلی ایالت آندراپرادش) و زبان فارسی شعر می گفت ; به طوری که او را مؤسس ادبیات دکنی نامیده اند. از شخصیت های معروف دربار وی ، میرمحمد مؤمن استرآبادی است که خواهرزاده میرفخرالدین سماکی ، فاضل خوش قریحه و مربی و معلم شاهزاده سلطان حیدر میرزا، فرزند شاه طهماسب صفوی بود. در زمان محمدقلی قطب شاه ، روابط سیاسی میان دکن و ایران بسیار نزدیک بود و سفیرانی ، همچون اسدبیک کرک یراق تبریزی و اغرلو سلطان ، از دربار ایران به حضور وی رسیدند و از جانب دکن نیز حاجی قنبرعلی و قاضی مصطفی و مهدی قلی به دربار شاه عباس صفوی فرستاده شدند و مکاتباتی میان شاهان صفوی و امرای دکن صورت گرفت . سلطان محمدقطب شاه ، نوه ابراهیم قلی ، ششمین فرمانروای دکن از سلسله ایرانی الاصل و شیعه قطب شاهی به شمار می رود که تحت تعالیم و تربیت میرمؤمن استرآبادی رشد کرد و بزرگ شد و از امیران بسیار مؤمن و دیندار این خاندان محسوب می شود که مکه مسجد، بزرگ ترین مسجد جنوب هند را در سال 1617 میلادی ، در حیدرآباد بنا نمود. وی از نسخه شناسان خبره کتاب های خطی به شمار می رفت و در دوران حکومت 14 ساله خود، اهتمام فوق العاده ای در ترویج مذهب تشیع و زبان فارسی به عمل آورد. در دوران وی چند سفیر از جمله حسین بیک قبچانی و قاسم بیک ، از سوی شاه عباس به حیدرآباد آمدند و پیام های وی را تسلیم نمودند و متقابلاً سلطان محمدقطب شاه نیز محمد ابن خاتون عادلی را (که اصالتاً ایرانی بود و بعداً به مقام صدارت قطب شاه رسید) به دربار شاه عباس روانه کرد. در دوره 46 ساله حکومت پسر وی ، عبدالله قطب شاه ، قلمرو قطب شاهیان وسعت بیشتری یافت ، اما در سال های 1636 تا 1656 میلادی ، قلعه گلکنده تحت فشار شدید قشون حکام مغول دهلی قرار گرفت و خسارات بسیاری به بار آمد و از این زمان است که سلسله قطب شاهیان ، به علت درگیری با دربار دهلی رو به افول گذاشت . به ویژه آنکه عبدالله قطب شاه ، تحت فشار شاه جهان پادشاه گورکانی هند مجبور شد تا نام ائمه اطهار و نیز والی ایران را از خطبه های نماز جمعه حیدرآباد حذف کند. با این حال ، روابط عبدالله قطب شاه با دربار ایران بسیار صمیمانه بود و مبادله سفیر بین دو کشور ادامه یافت .

نفوذ تشیع و فرهنگ ایران در منطقه دکن

سلاطین منطقه دکن و به ویژه قطب شاهیان ، وزرا و مقام های بزرگ خود را اغلب از میان ایرانیان مهاجر که شخصیت های علمی و فرهنگی بودند، برمی گزیدند و مقام میرجملگی و پیشوایی یا وزارت اعظم و نیز دبیری و منصب سرخیلی که نیابت وزیر اعظم شمرده می شد، اغلب در اختیار ایرانیان حیدرآباد و گلکنده بود. از جمله این رجال می توان از شاه میرزای اصفهانی طباطبایی ، وزیر ابراهیم قلی قطب شاه و نیز میرمحمد مؤمن استرآبادی ، وزیر معروف محمدقلی قطب شاه و همچنین میرزا محمد سعید میرجمله ، وزیر مقتدر عبدالله قطب شاه نام برد. همچنین بسیاری از ایرانیان مهاجر، از جمله میرزا روزبهان صفاهانی ، میرفصیح الدین محمد تفرشی ، سیدعبدالله مازندرانی و میرمحمد سعید اردستانی ، در زمان عبداله قطب شاه به منصب جلیل القدر سرخیلی رسیدند. رواج زبان و شعر فارسی در دکن در زمان قطب شاهیان بسیاری از رجال سیاسی ، علمی ، ادبی و دیگر اقشار مردم از ایران به حیدرآباد آمده و در آنجا اقامت گزیدند. در حیدرآباد، مراکز مهمی برای تدریس زبان فارسی تأسیس شد که مورد حمایت اشراف محلی و ایرانیان قرار گرفت . در این هنگام ، زبان فارسی ، زبان رسمی منطقه دکن بود و تمامی نامه ها و فرمان های حکومتی به زبان فارسی نوشته می شد. در بالای اکثر بناها و عمارت های تاریخی ساخته شده در این دوره ، کتیبه های فارسی قرار دارد. اکثر پادشاهان قطب شاهی نیز خود، اهل شعر و ادب بوده و به همین خاطر علمای اسلامی ، شعرا و اهل ادب در آن عصر در دربار پادشاهان قطب شاهی ، جایگاه ویژه ای داشتند. همین موضوع ، موجب شده بود که شهر حیدرآباد، به عنوان مرکز فرهنگی اسلامی در جنوب هند، دارای بزرگ ترین کتابخانه های کتب خطی فارسی و عربی گردد، به طوری که حتی امروز پس از گذشت چند قرن ، ده ها کتابخانه کتب خطی و صدها هزار کتاب مرجع و دست نوشته خطی در این شهر وجود دارد که همچنان محققان سراسر جهان را به حیدرآباد، محتاج می نماید. برخی از این پادشاهان ، مانند محمدقلی و جمشید قلی پسر سلطان قلی (که مدت کوتاهی حکومت کرد) به زبان فارسی ، شعر می گفتند. بسیاری از اشعار آنها هنوز باقی است و در سال های گذشته مجموعه اشعار میرعثمان علی خان ، با همت سرکنسولی جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد به چاپ رسید. پیشرفت زبان و ادبیات فارسی ، در زمان محمدقلی قطب شاه به اوج خود رسید، به طوری که برخی معتقدند محیط ادبی دکن در آن دوران ، از اصفهان نیز ممتازتر بوده است . بیشتر اصطلاحات اداری و اجتماعی و مدنی در این زمان ، به فارسی بوده و حتی اصطلاحات موسیقی ، نظیر پرده ، مقام ، خسورانی ، بربط ، عود، دف ، سرنا و غیره در دکن رواج داشته است . همچنین آداب و رسوم ایرانی که در جشن ها و سوگواری ها مرسوم است ، در فرهنگ مردم منطقه دکن وارد و مرسوم شده بود. فرهنگ معماری قطب شاهیان ، همچون معماری سایر سلسله های مسلمان هند، از اصلاحات و تعبیرات فارسی سرشار است و بناهای مختلف و قسمت های گوناگون آنها، همگی با لغات و کلمات فارسی شناخته می شد. برای مثال، در نام گذاری بخش های مختلف قلعه گلکنده و شهر حیدرآباد، از کلماتی مانند جمعه مسجد، بالاحصار، سلاح خانه ، عاشورخانه ، فیل خانه ، چهار منار، چهار کمان ، عزاخانه ، دیوان خاص ، دیوان عام ، دولت خانه ، ابرایم باغ ، باغ گشن ، باغ عام ، کوه طور و صدها کلمه فارسی دیگر استفاده می شد.

پیروی قطب شاهیان از مذهب تشیع ، به عنوان مذهب رسمی ، سبب شد که آداب و رسوم شیعه ، از جمله اعیاد و نیز عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع )، در دکن رواج یابد، به ویژه عبدالله قطب شاه در این خصوص سعی فراوان نمود و خود در اکثر اعیاد و عزاداری های مذهبی شرکت می کرد.

تأثیرات متقابل روابط قطب شاهیان با پادشاهان صفوی

ناحیه دکن در قرون 16 و 17 میلادی ، نقطه تقابل منافع سیاسی و مذهبی پادشاهان صفوی در ایران و گورکانیان در هند بود. حکام دکن با توجه به ایرانی تبار بودن خود و رواج فرهنگ تشیع ، در بیشتر مناطق تحت حکومتشان تمایل زیادی به گسترش ارتباط با ایران داشتند و دست دوستی به طرف صفویان دراز کرده بودند و از این طریق ، سعی داشتند فشار دائمی دربار هند را خنثا نمایند. بدیهی است گورکانیان هند نیز در مقابل نفوذ صفویان در این منطقه را دخالت در حوزه سیاسی و اقتصادی خود می دانستند. با این حال ، پادشاهان صفوی تا سقوط قطب شاهیان ، به حمایت معنوی و سیاسی خود از این سلسله ، ادامه دادند، اما به علت دوری دکن از مرزهای ایران آنها نتوانستند آن طور که باید این حمایت را در ابعاد نظامی صورت دهند. با این همه، اگر نفوذ سیاسی ایران بر حکام دکن ادامه می یافت ، مسلماً این امر می توانست در هنگام فتح دهلی ، توسط نادر شاه افشار، دربار هند را در دو جبهه شمال و جنوب درگیر نماید و بی تردید در آن صورت آرایش سیاسی منطقه دستخوش تحولات بنیادین می شد.

کتابخانه های شهر حیدرآباد

شهر حیدرآباد، به واسطه محوریت ویژه فرهنگی خود در جنوب هند و حاکمیت پادشاهان مسلمان در چند قرن گذشته ، مرکزی برای جمع آوری کتاب های ارزشمند اسلامی و چاپ و ترجمه این کتاب ها به زبان های اردو، هندی و دیگر زبان های متداول هند بوده است . همین امر، موجب شده است که در حال حاضر نیز هزاران جلد از نسخ خطی به زبان های فارسی ، عربی و اردو در کتابخانه های دولتی و شخصی این شهر یافت شود. در سال های اخیر با کمک نهادهای فرهنگی ایرانی مستقر در هند، تلاش های مؤثری برای حفظ و مرمت این کتب صورت گرفته است . اکنون برخی از کتابخانه های مهم این شهر را معرفی می نماییم :

1. کتابخانه کتب شرقی (اورینتال ): این کتابخانه ، بزرگ ترین مجموعه نسخ خطی شهر حیدرآباد می باشد و در ساختمانی که در مجموعه دانشگاه عثمانیه واقع شده ، قرار دارد و یکی از کتابخانه های دولتی ایالت آندراپرادش محسوب می شود. در این کتابخانه ، بیش از 28 هزار جلد کتاب خطی به زبان های فارسی ، عربی ، اردو، هندو، سانسکریت و تلگو نگه داری می شود و کار مرمت ، تهیه میکروفیلم و فهرست نویسی کتاب های این کتابخانه ، با مشارکت جمهوری اسلامی ایران ، از ابتدای سال 1386 آغاز گردیده است .

2. کتابخانه مرکزی ایالت آندراپرادش (آصفیه ): ساخت بنای این کتابخانه در سال 1932 میلادی در دوره حکومت نظام شاهیان آغاز گردید و در سال 1936 میلادی نیز کار خود را آغاز نمود. در سال 1967 میلادی بیش از 17 هزار کتاب نادر خطی این کتابخانه که متعلق به قرون پنجم و ششم هجری می باشد، به کتابخانه کتب شرقی (اورینتال ) منتقل گردید. در حال حاضر، این کتابخانه دارای بیش از 466 هزار جلد کتاب چاپی به زبان های هندی ، انگلیسی ، فارسی ، تلگو، عربی ، تامیلی و اردو می باشد که از سال 1960 دسترسی عموم مردم به این کتاب ها آزاد اعلام شد، اما در عین حال ، اجازه خروج کتاب از کتابخانه داده نمی شود. کار دیجیتالی نمودن کتب آصفیه با همکاری کتابخانه دانشگاه کارنیج ملون آمریکا، مدتی قبل آغاز گردیده و در حال حاضر نیز ادامه دارد.

3. کتابخانه دانشگاه عثمانیه : ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه عثمانیه که خود یکی از ابنیه تاریخی شهر حیدرآباد است ، علاوه بر دارا بودن هزاران جلد کتاب علمی ، بیش از 8 هزار کتاب خطی را نیز در خود جای داده که از این تعداد، نزدیک به 5 هزار جلد آن از نسخ خطی فارسی می باشد.

4. کتابخانه موزه سالار جنگ : این کتابخانه نیز یکی از مجموعه های بی نظیر نسخ خطی و چاپی است . در کتابخانه این موزه ، بیش از 50 هزار جلد کتاب وجود دارد که حدود 9 هزار جلد آن ، کتاب های خطی و اغلب آنها به زبان فارسی است .

5. کتابخانه اداره ادبیات اردو: اداره ادبیات اردو در سال 1930 میلادی ، با هدف ترویج زبان و ادبیات اردو و تألیف کتاب های مورد نیاز این زبان ، تأسیس شد. در حال حاضر، علاوه بر آموزش زبان اردو در کتابخانه این مرکز، بیش از 3800 جلد کتاب خطی وجود دارد که بیش از 1600 جلد آن به زبان فارسی و مابقی به زبان های اردو، اردوی دکنی و عربی می باشند. در سال 1385 بخشی از کتب و اسناد تاریخی موجود در این کتابخانه ، با کمک جمهوری اسلامی ایران مرمت گردید.

مراکز علمی و تحقیقاتی شهر حیدرآباد

مرکز دائرة المعارف دانشگاه عثمانیه

شهر حیدرآباد، در تمام دوره های تاریخی در گسترش و پیشرفت علوم و هنرهای مختلف ، از سایر مناطق هند ممتاز بوده است . در سال 1888 میلادی ، در زمان فرمانروایی میر محبوب علی خان نظام ششم ، با وساطت و همفکری حافظ محمد انوارالله خان ، مسئول جامعه نظامیه شهر حیدرآباد و مولانا عبدالقیوم ، مؤسسه ای به نام دائرة المعارف در شهر قدیم ، نزدیک مسجد چوک بنا شد. از آن تاریخ به بعد، اعضای این پژوهشکده با فعالیت کامل تحت ریاست نواب وقار الملک ، کار را شروع کردند و تا زمان مرگ نظام ششم ، در سال 1911 میلادی ، در حدود 30 نسخه نادر و نایاب خطی را چاپ کردند و با دقت نظر و موشکافی ، بعد از تصحیح و تعلیق و حاشیه نویسی آن را منتشر کردند. از جمله این کتاب ها می توان کنزالعمال علی متقی در 8 مجلد، تذکرة الحافظ شمس الدین ذهبی در 4 مجلد، استیعاب ابن قرطبی در دو مجلد و مسند ابی داوود را نام برد. این کار در سال های بعد ادامه یافت و دوران فرمانروایی میر عثمان علی خان ، یکی از دوران طلایی نشر کتب اسلامی می باشد. در مؤسسهء دائرةالمعارف عثمانی ، بخشی به نام دارالتصحیح وجود دارد که در آن دانشمندان و پژوهشگران ، نسخه های نادر را تصحیح می کنند. در سال 1352 هجری شمسی ، این مؤسسه با توافق دانشمندانی از سوریه ، مصر، حجاز، عراق و مستشرقان اروپایی ، برنامه ای را تنظیم نمود که بر اساس آن ، 140 کتاب نادر در زمینه های مختلف علوم و هنر که اهمیت فوق العاده ای داشت ، توسط این مرکز تصحیح گردیده و به چاپ رسید. این مؤسسه ، یکی از مؤسسات فرهنگی معروف و شناخته شده در سطح بین المللی می باشد که در زیرمجموعه دانشگاه عثمانیه ، به فعالیت مشغول است و به اعتراف دانشمندان خدمات بزرگی به جهان اسلام ارائه نموده است .

دانشگاه های حیدرآباد

ایالت آندراپرادش ، یکی از ایالت های دانشگاهی و علمی هند محسوب می شود. در سراسر این ایالت ، 12 دانشگاه و بیش از 420 دانشکده در رشته های مختلف فنی ، علوم تجربی و انسانی تا سطوح عالی تحصیلی فعالیت دارند. به دلیل وجود دانشگاه ها و کالج های متعدد معتبر در شهر حیدرآباد، در سال های اخیر عده ای از جوانان ایرانی علاقه مند به تحصیل ، این شهر را انتخاب نموده اند و در حال حاضر، ده ها نفر از آنان در مقاطع تحصیلی لیسانس تا دکترا، در حیدرآباد مشغول به تحصیل هستند. بعضی از دانشگاه ها و دانشکده های حیدرآباد که مورد تأیید وزارت علوم ، تحقیقات و فنّاوری کشورمان هستند، عبارتند از: دانشگاه عثمانیه ، دانشگاه حیدرآباد، دانشگاه تکنولوژی جواهر لعل نهرو، مفخم جاه کالج ، دانشکده پزشکی و مهندسی نظام کالج و دانشگاه زبان های خارجی ( CIFL) .

 

آثار تاریخی و مراکز سیاحتی شهر حیدرآباد

شهر حیدرآباد با توجه به قدمت 400 ساله و مرکزیت فرهنگی خود، دارای آثار تاریخی و مراکز سیاحتی و تفریحی بسیاری است و در سال های گذشته نیز با تبدیل شدن این شهر به قطب اقتصادی و علمی هند، جاذبه بیشتری برای گردشگران پیدا کرده است . ما در اینجا به علت موجز بودن مطلب ، تنها بخشی از این مراکز و آثار را معرفی می نماییم :

 

موزه سالار جنگ

سالار جن ، لقب میر یوسف علی خان بود که طی سال های 1912 تا 1914 میلادی سمت نخست وزیری دولت آصف جاهی را داشت . وی مجموعه ای از نفیس ترین کارهای هنری ، اشیای عتیقه و کتاب های ارزنده را در خانه شخصی اش نگه داری می کرد که برخی از آنها را خود تهیه کرده و برخی دیگر به او به ارث رسیده بود. سالار جنگ در سال 1949 میلادی ، دو سال پس از جدایی دو کشور پاکستان و هند از یکدیگر و استقلال هند، چشم از جهان فرو بست و در سال 1962 میلادی مجلس ایالت تازه تأسیس آندراپرادش ، کلیه اموال عتیقه و کتاب های او را در محل سکونتش ، به عنوان میراث ملی اعلام کرد و هم اکنون ، تحت عنوان موزه سالار جنگ در معرض دید عموم قرار دارد. در سال 1970 میلادی ، با ساخت بنای جدید، کلیه اشیای عتیقه و کتب ، به محل جدید منتقل گردید. در این موزه ، مجموعه ای بی نظیر از کتب خطی و چاپی قدیمی ، صنایع دستی ، نقاشی ، مینیاتور، مجسمه ها، ادوات جنگی و دیگر آثار باستانی از کشورهای مختلف وجود دارد و به همین دلیل ، این موزه یکی از معروف ترین موزه های هند و حتی جهان شناخته می شود.

 

مکه مسجد

مکه مسجد، یکی از معروف ترین مساجد شهر حیدرآباد است که در جنوب غربی چهار منار واقع شده است . بنای این مسجد در سال1027 هجری قمری ، به دستور سلطان محمد قطب شاه آغاز شد و در زمان ابوالحسن قطب شاه پایان یافت . صحن این مسجد، حدود 7500 متر مربع است و در ابتدای درب ورودی آن ، حوض بزرگی قرار دارد. نمای بیرونی مسجد، 5 قوس محرابی شکل و نمای داخلی آن ، 15 قوس محرابی دارد. دو مناره بلند، در دو گوشه جلوی بنا و یک ساعت آفتابی از دیگر مشخصه های این مسجد است . سلطان محمد، این مسجد را بیت العتیق نام نهاد و هنگامی که حیدرآباد به دست سلطان اورنگ زیب سقوط کرد، وی نام آن را به مکه مسجد تغییر داد. معروف است برای قرار دادن سنگ بنای این مسجد، سلطان محمد دستور داد هر کسی که از نوجوانی نماز یومیه اش قضا نشده است ، حاضر شود. تنها دو نفر حاضر شدند و قسم شرعی یاد کردند که هیچ یک از نمازهای آنها قضا نشده است . سپس خود سلطان محمد قسم یاد کرد که نه تنها از سن 12 سالگی نماز واجبش قضا نشده ، بلکه نمازهای تهجد وی نیز ترک نگردیده است . لذا او به اتفاق دو نفر دیگر، سنگ بنای مسجد را نهاده و کار ساختمان آن آغاز گردید. لازم به ذکر است در سال 1384 سرکنسولی جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد، تعداد 50 تخته فرش ایرانی به این مسجد اهدا نمود.

 

چهار منار

چهار منار، عمارتی مربع شکل با ارتفاع 26 و عرض 20 متر، قدیمی ترین بنای تاریخی شهر حیدرآباد است که در سال 1006 قمری (1591 میلادی ) به دستور محمد قلی قطب شاه بنا گردیده است . این بنای عظیم تاریخی ، دارای چهار منار و چهار دروازه بزرگ می باشد و هر یک از دروازه ها به یک خیابان منتهی می شود و بنای اولیه شهر حیدرآباد، بر مبنای چهار منار نهاده شده است . این اثر تاریخی که به عنوان سمبل شهر حیدرآباد شناخته می شود، آمیزه ای از فرهنگ اسلامی ایرانی است و سبک معماری آن ، مانند معماری شهر اصفهان می باشد و در قسمت داخلی آن مابین هر یک از ستون ها، نام مبارک رسول اکرم (ص ) و امیرالمؤمنین (ع ) در کنار هم نوشته شده است . این بنای دو طبقه در زمان قطب شاهیان ، به عنوان مدرسه علوم دینی استفاده می شد.

 

قلعه گلکنده

این قلعه که در زمان سلسله کاکاتیا در سال 538 هجری قمری تأسیس و در زمان قطب شاهیان ، به عنوان پایتخت برگزیده شد، دارای بناها، برج ها و استحکامات زیبا و هشت دروازه می باشد. بقایای این قلعه ، هنوز هم بر فراز تپه ای واقع در منطقه گلکندا، در جنوب غربی حیدرآباد، مهم ترین مرکز توریستی شهر به شمار می رود. قلعه گلکندا با اصول مهندسی برگرفته از سبک معماری ایران و هند احداث گردیده و جایگاه های حفاظتی و دیده بانی در بالای دیوارهای بلند این قلعه وجود دارد. قلعه گلکنده ، دارای چند دروازه اصلی و راه های ورودی و خروجی مخفی متعددی است که هر چند تخریب گردیده ، ولی هنوز جذابیت های خود را برای گردشگران از دست نداده است .

 

هفت گنبدان قطب شاهی

هفت گنبدان قطب شاهی ، مجموعه ای از 92 بنای تاریخی ، شامل مساجد، مقابر، حمام و دیگر ابنیه تاریخی است که مقابر پادشاهان سلسله قطب شاهی در آن قرار دارد، از جمله این مقابر، مقبره محمد قلی قطب شاه ، سلطان قلی ، جمشید قلی ، ابراهیم قلی و عبدالله قطب شاه می باشد. این مجموعه که در نزدیکی قطعه گلکنده قرار دارد، به اعتراف باستان شناسان ، یکی از مجموعه های بی نظیر تاریخی است که در صورت مرمت و بازسازی می تواند با بناهای تاریخی مهم هند و جهان ، در جذب گردشگران رقابت کند، اما متأسفانه طی سال های متمادی مورد بی توجهی قرار گرفته و در حال حاضر از وضعیت مناسبی برخوردار نیست .

 

پادشاهی عاشورخانه

در زمان سلطان ابراهیم قطب شاه در سال 1578 میلادی ، سنت برگزاری مراسم اربعین حضرت علی (ع ) و عزاداری اهل تشیع مرسوم گردید و در این زمان ، عاشورخانه های متعددی تأسیس شد که در آنها مردم در ایام محرم به عزاداری می پرداختند و یکی از عاشورخانه های مهم که در بخش قدیم شهر حیدرآباد می باشد، عاشورخانه پادشاهی است . لازم به ذکر است که تنها در شهر حیدرآباد، 11 هزار عاشورخانه وجود داشته که 5 هزار از آن در دست شیعیان و 6 هزار آن در اختیار اهل سنت بوده است و در حال حاضر، تحت نظارت سازمان اوقاف ایالت آندراپرادش می باشد.

 

قصر فلک نما

قصر فلک نما، در منطقه شهر قدیم در جنوب چهار منار، در بالای تپه ای بلند قرار دارد. این قصر در سال 1850 میلادی ، توسط اقبال الدوله ، نخست وزیر میر محبوب علی شاه ، نظام ششم سلطنت آصف جاهی جهت اقامت شخصی وی بنا گردید، اما در روز افتتاح این قصر، بنای مذکور نظر شاه را جلب نموده و وی دستور خریداری آن را صادر می نماید، این قصر دارای 300 اتاق بزرگ و سالن های مختلف می باشد.

 

قصر چهار محله

قصر چهار محله که در اصلاح اردو به آن چو محله می گویند، مجموعه ای از چهار قصر در کنار یکدیگر می باشد که در زمان میر عثمان علی خان بنا گردید. این مجموعه تاریخی ، یکی از زیباترین بناهای شهر حیدرآباد می باشد که در آن موزه ای از عکس ها و لباس های متعلق به خانواده پادشاهی قرار دارد.

 

راموجی فیلم سیتی

با توجه به اشتیاق بیش از حد مردم هند به صنعت سینما، مراکز مختلفی در هند برای تولید محصولات سینمایی به وجود آمده است . یکی از مراکز بزرگ سینمایی که در فاصله چند کیلومتری جنوب شرقی شهر حیدرآباد قرار دارد، شهرک سینمایی راموجی است . این مجموعه بزرگ سینمایی ، در سال 1995 توسط راموجی رائو، سردبیر روزنامه اینالو در زمینی به وسعت 200 هکتار تأسیس گردید. این شهرک علاوه بر ساخت فیلم های مختلف سینمایی و تلویزیونی ، مرکزی برای ارسال امواج 12 کانال تلویزیونی به زبان های اردو، تلگو و هندی می باشد. علاوه بر آن ، شهرک راموجی با داشتن باغ ها و بخش های مختلف تفریحی و ماکت های دیدنی ، یکی از مراکز عمده تفریحی مردم شهر حیدرآباد، در تمام طول سال می باشد.

 

دریاچه حسین سگر

سد حسین سگر (حسین ساغر) که در حال حاضر دریاچه این سد، در میان شهر حیدرآباد قرار گرفته است ، در زمان محمد قلی قطب شاه ، توسط حسین شاه ولی ، از عالمان دربار قطب شاهیان، با هدف جمع آوری و استفاده از آب های منطقه کوهستانی شمال غرب حیدرآباد، یعنی منطقه بانجاراهیلز و جوبلی هیلز طراحی گردید. در حال حاضر، این دریاچه تنها به عنوان محلی برای تفریح مردم شهر مورد استفاده قرار می گیرد و آب آن به هیچ وجه قابل شرب نیست .

در مراسم عید گانش ، از اعیاد هندویی که در اوایل شهریور ماه هر سال برگزار می شود، هزاران مجسمه گچی ، سیمانی و گلی کوچک و بزرگ در این دریاچه ریخته می شود که این امر موجب آلودگی بیشتر آب آن می گردد. لازم به ذکر است در سال 1992 مجسمه بزرگ سنگی بودا، در وسط این دریاچه نصب گردید و در اطراف آن ، مجموعه ای تفریحی برای مراجعین در نظر گرفته شده است .

دانلود فایل مرتبط با خبر :
Share
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی :(اختیاری)پست الکترونیک :(اختیاری)
نظر شما :    
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۳ + ۲ ارسال
388395